Chuỗi Công Cụ Operational Excellence | #54: DHL Tăng Phụ Phí Nhiên Liệu 93% Từ Hôm Nay, Trong Khi Amazon Mở Toàn Bộ Chuỗi Cung Ứng Cho Bên Ngoài.
Chào mừng bạn đến với bài viết cuối tuần đặc biệt dành riêng cho phiên bản dành cho người đăng ký trả phí Loyal Fan.
Đây là bài viết số 54 trong Chuỗi bài viết về Bộ Công Cụ Operational Excellence.
Nội dung
Phần 1 – Thông tin chính thức
Phần 2 – Bối cảnh thị trường và ý nghĩa
Phần 3 – Phân tích qua lăng kính Operational Excellence
Phần 4 – Bài học cho Doanh nghiệp
Phần 5 – Kết luận
PHẦN 1: THÔNG TIN CHÍNH THỨC
Đúng 0 giờ ngày 30 tháng 5 năm 2026, một thay đổi tưởng chừng chỉ là dòng cập nhật nhỏ trong biểu phí vận chuyển của DHL eCommerce bắt đầu có hiệu lực, nhưng tác động của nó lan tỏa qua hàng triệu đơn hàng thương mại điện tử trên khắp nước Mỹ. DHL eCommerce tăng phụ phí nhiên liệu nội địa từ 0,15 đô la mỗi pound lên 0,29 đô la mỗi pound, một mức tăng 93% chỉ sau một đêm. Nhưng con số 93% chưa phải là toàn bộ câu chuyện. Cùng với mức tăng phụ phí, DHL đồng thời thay đổi cấu trúc tính phí theo hướng bất lợi cho người gửi hàng nhỏ lẻ: tất cả kiện hàng có trọng lượng tính phí dưới 1 pound giờ đây sẽ bị áp mức phụ phí nhiên liệu tối thiểu bằng 1 pound đầy đủ, xóa bỏ hoàn toàn ưu đãi trọng lượng nhẹ mà nhiều doanh nghiệp thương mại điện tử bán hàng trực tiếp đến người tiêu dùng (Direct-to-Consumer, viết tắt là DTC) đã phụ thuộc trong nhiều năm qua. Theo phân tích chi tiết từ Intelligent Audit, dưới cấu trúc phụ phí trước đó, biểu giá nhiên liệu nội địa của DHL eCommerce dao động trong khoảng từ 0,05 đến 0,19 đô la mỗi pound tùy theo giá diesel trên thị trường. Kể từ ngày 30 tháng 5 năm 2026, biểu giá mới tăng lên dải 0,19 đến 0,36 đô la mỗi pound, gần gấp đôi mức trần cũ. Đáng chú ý hơn nữa, DHL còn mở rộng bảng biểu phí lên đến mức giá nhiên liệu 8,20 đô la mỗi gallon, một tín hiệu rõ ràng rằng công ty đang chuẩn bị cho kịch bản biến động nhiên liệu kéo dài và nghiêm trọng hơn rất nhiều so với hiện tại trong tương lai gần.
Với mạng lưới DHL eCommerce tập trung đặc biệt vào phân khúc kiện hàng nhẹ giao đến nhà (lightweight residential shipments), tác động thực tế lên người gửi hàng lớn hơn nhiều so với con số phần trăm trên tiêu đề gợi ý. Hãy hình dung một doanh nghiệp bán mỹ phẩm trực tuyến với trọng lượng trung bình chỉ 0,3 pound mỗi kiện hàng. Trước ngày 30 tháng 5, doanh nghiệp này được tính phụ phí nhiên liệu theo trọng lượng thực tế. Sau ngày 30 tháng 5, họ phải trả phụ phí cho đủ 1 pound, tức là gấp hơn ba lần mức cũ cho cùng một sản phẩm, cùng một tuyến đường, cùng một tốc độ giao hàng, mà không nhận được thêm bất kỳ giá trị dịch vụ nào. Ebb Logistics Consulting, một công ty tư vấn logistics có trụ sở tại Mỹ, khuyến cáo các doanh nghiệp đang gửi hàng qua DHL eCommerce nên ngay lập tức rà soát dữ liệu hóa đơn gần đây, xác định tổng trọng lượng gửi, trọng lượng tính phí trung bình trên mỗi kiện, cơ cấu dịch vụ sử dụng, phân bổ zone (vùng giao hàng), và chi phí phụ phí theo từng lô hàng, sau đó mô hình hóa mức tăng 0,14 đô la mỗi pound lên toàn bộ lịch sử gửi hàng thực tế để đánh giá tác động tài chính chính xác.
Nhưng điều khiến câu chuyện phụ phí 93% trở nên phức tạp hơn rất nhiều là bối cảnh mà nó xảy ra. Chỉ hai ngày trước khi mức phụ phí mới có hiệu lực, vào ngày 28 tháng 5 năm 2026, DHL eCommerce và Bưu điện Hoa Kỳ (USPS) cùng công bố một thỏa thuận độc quyền dài hạn trị giá hơn 10 tỷ đô la cho dịch vụ giao hàng chặng cuối (last-mile delivery) trên toàn nước Mỹ. Theo thỏa thuận này, DHL eCommerce sẽ đảm nhận việc thu gom hàng trên toàn quốc, phân loại tại 19 trung tâm phân loại tự động hóa hoàn toàn, và vận chuyển đường dài bằng mạng lưới hàng không và đường bộ của mình, trước khi chuyển giao cho USPS để hoàn tất giao hàng chặng cuối. DHL eCommerce tận dụng mạng lưới chặng cuối của USPS, mạng lưới bao phủ hơn 41.550 mã bưu chính (ZIP Code) và hơn 170 triệu điểm giao hàng, sáu ngày mỗi tuần. Thỏa thuận trị giá 10 tỷ đô la này là thỏa thuận lớn nhất trong 25 năm quan hệ hợp tác giữa DHL eCommerce và USPS, và nó đặt ra câu hỏi rõ ràng: liệu mức tăng phụ phí 93% có phải là cách DHL chuyển một phần chi phí của thỏa thuận khổng lồ này sang người gửi hàng?
Đúng vào thời điểm DHL tái cấu trúc mối quan hệ với USPS và tăng phụ phí, một động thái khác đang thay đổi cục diện thị trường logistics Mỹ theo hướng hoàn toàn ngược lại. Ngày 4 tháng 5 năm 2026, Amazon chính thức ra mắt Amazon Supply Chain Services (viết tắt là ASCS), mở toàn bộ năng lực vận tải, kho bãi, fulfillment (xử lý đơn hàng), và giao hàng chặng cuối cho mọi doanh nghiệp bên ngoài hệ sinh thái Amazon, không giới hạn ở người bán trên sàn thương mại điện tử Amazon.com. ASCS tích hợp dịch vụ vận tải đa phương thức bao gồm đường biển, hàng không, đường bộ, và đường sắt, kết hợp với phân phối và fulfillment tại hệ thống kho được vận hành bởi hơn 1 triệu robot Amazon Robotics, và giao hàng chặng cuối qua mạng lưới riêng Amazon Shipping. Đội xe của Amazon tại Bắc Mỹ tính đến quý 1 năm 2026 bao gồm hơn 80.000 rơ-moóc container khô, hơn 24.000 container liên vận (intermodal), hơn 40.000 đầu kéo bán tải (semi trucks), hơn 30.000 xe van giao hàng, hơn 25.000 xe điện (với mục tiêu 100.000 vào năm 2030), và hơn 110 máy bay vận tải thuộc đội bay Amazon Air. Các thương hiệu lớn đầu tiên đăng ký sử dụng ASCS bao gồm Procter and Gamble, 3M, Lands’ End, và American Eagle Outfitters. Amazon nhắm đến khách hàng trong các ngành bán lẻ, sản xuất, y tế, và ô tô, định vị ASCS như một giải pháp logistics bên thứ ba (3PL) toàn diện với lợi thế mà không nhà cung cấp logistics truyền thống nào có thể sánh được: mô hình dự báo trí tuệ nhân tạo được huấn luyện trên bộ dữ liệu chuỗi cung ứng lớn nhất thế giới, và phụ phí nhiên liệu cho dịch vụ fulfillment chỉ ở mức 3,5%, một con số vô cùng khiêm tốn khi đặt cạnh mức tăng 93% của DHL eCommerce.