Chuỗi Công Cụ Operational Excellence | #38: 9 Xu Hướng Công Việc 2026 (Gartner).
Những Thay Đổi Âm Thầm Trong Hệ Thống Vận Hành.
Chào mừng bạn đến với bài viết cuối tuần đặc biệt dành riêng cho phiên bản dành cho người đăng ký trả phí Loyal Fan.
Đây là bài viết số 38 trong Chuỗi bài viết về Bộ Công Cụ Operational Excellence.
Nội dung
Phần 1 – Thông tin chính thức
Phần 2 – Bối cảnh thị trường và ý nghĩa
Phần 3 – Phân tích qua lăng kính Operational Excellence
Phần 4 – Bài học cho Doanh nghiệp
Phần 5 – Kết luận
PHẦN 1: THÔNG TIN CHÍNH THỨC
Trong bối cảnh đầu năm 2026, báo cáo “9 Future Work Trends for 2026” của Gartner tiếp tục được giới lãnh đạo, chuyên gia nhân sự và quản trị vận hành trích dẫn rộng rãi, dù nội dung không hoàn toàn mới trong ngày. Lý do cốt lõi không nằm ở yếu tố thời điểm công bố, mà ở chỗ những xu hướng làm việc tương lai mà Gartner chỉ ra đang trực tiếp phản ánh thực trạng vận hành của các tổ chức trong giai đoạn hậu 2025 – khi AI, tự động hóa và áp lực hiệu suất đã đi vào lõi công việc hàng ngày, thay vì chỉ tồn tại ở tầng chiến lược.
Theo Gartner, work trong giai đoạn 2026 không còn được hiểu đơn thuần là tập hợp các vị trí, chức danh và nhiệm vụ cố định, mà đang dịch chuyển sang một hệ sinh thái phức tạp hơn, nơi con người, công nghệ, quy trình và kỳ vọng tâm lý tương tác liên tục. Báo cáo nhấn mạnh rằng các tổ chức đang bước vào một thời kỳ mà hiệu suất vận hành không còn phụ thuộc chủ yếu vào tốc độ hay quy mô, mà phụ thuộc vào khả năng hấp thụ thay đổi, quản trị tải nhận thức và thiết kế lại công việc trong môi trường có AI hiện diện thường trực.
Một trong những điểm nổi bật được Gartner xác nhận là tác động tâm lý của AI đối với lực lượng lao động ngày càng rõ nét. Không giống các làn sóng công nghệ trước đây, AI – đặc biệt là generative AI – không chỉ thay đổi cách công việc được thực hiện, mà còn tác động trực tiếp đến nhận thức giá trị bản thân, cảm giác an toàn nghề nghiệp và mức độ kiểm soát của người lao động. Gartner ghi nhận rằng nhiều nhân viên không phản đối AI về mặt công nghệ, nhưng lại trải nghiệm căng thẳng tinh thần, lo âu về trách nhiệm và mơ hồ về vai trò, khi AI tham gia sâu vào các quyết định và đầu ra công việc.
Báo cáo cũng đề cập đến hiện tượng mà Gartner gọi là “workslop” – một dạng lãng phí công việc mới phát sinh trong các tổ chức triển khai AI và công nghệ số thiếu kỷ luật vận hành. Workslop không phải là lười biếng hay kém năng lực cá nhân, mà là hệ quả của quy trình chồng chéo, công cụ dư thừa, thông tin phân mảnh và trách nhiệm không rõ ràng. Khi AI giúp tạo ra nhiều nội dung hơn, nhiều phân tích hơn và nhiều khuyến nghị hơn, nhưng không đi kèm với việc tinh giản quyết định và chuẩn hóa dòng công việc, tổ chức vô tình tạo ra nhiều việc hơn để kiểm tra, sửa lỗi, xác nhận và giải trình. Gartner coi đây là một rủi ro vận hành nghiêm trọng trong giai đoạn 2026.
Một nội dung quan trọng khác trong báo cáo là sự thay đổi trong vai trò của bộ phận HR. Gartner xác định rằng HR không còn có thể hoạt động hiệu quả nếu chỉ tập trung vào tuyển dụng, đào tạo và phúc lợi, mà phải chuyển dịch sang vai trò thiết kế lại công việc (work design), tái cấu trúc kỹ năng (skills architecture) và quản trị trải nghiệm nhân viên trong môi trường AI. Gartner nhấn mạnh rằng workforce transformation trong năm 2026 không phải là bài toán đào tạo thêm kỹ năng đơn lẻ, mà là bài toán tái thiết hệ thống làm việc, nơi con người và AI cùng tham gia nhưng với ranh giới trách nhiệm rõ ràng.
Báo cáo của Gartner cũng chỉ ra rằng một trong những thách thức lớn nhất đối với tổ chức hiện nay là sự gia tăng của Cognitive Load và Decision Fatigue. Khi AI liên tục tạo ra gợi ý, kịch bản, phân tích và dự báo, nhân viên không còn làm việc ít hơn về mặt tinh thần, mà thường phải đưa ra nhiều quyết định hơn, trong thời gian ngắn hơn và với rủi ro cao hơn. Gartner cảnh báo rằng nếu các tổ chức không thiết kế lại logic ra quyết định, thì AI sẽ làm tăng áp lực tinh thần thay vì giải phóng con người, dẫn đến burnout, sai sót và suy giảm chất lượng quyết định.
Trong bức tranh tổng thể, Gartner khẳng định rằng năng suất lao động trong năm 2026 không thể được đo lường chỉ bằng tốc độ, sản lượng hay số giờ tiết kiệm. Thay vào đó, năng suất cần được nhìn qua lăng kính tính bền vững của hiệu suất, tức là khả năng duy trì chất lượng công việc, sự ổn định tâm lý và mức độ gắn kết của nhân viên trong môi trường biến động cao. Báo cáo cho thấy nhiều tổ chức đạt được hiệu quả ngắn hạn nhờ AI, nhưng lại phải đối mặt với chi phí ẩn dài hạn do căng thẳng, mất niềm tin và kháng cự thụ động từ lực lượng lao động.
Một điểm đáng chú ý khác là Gartner nhấn mạnh nhu cầu tái thiết kế quy trình nhân sự và vận hành, thay vì chỉ “chồng” AI lên hệ thống cũ. Các tổ chức thành công hơn trong việc ứng dụng AI là những tổ chức giảm số lớp phê duyệt, làm rõ quyền quyết định, chuẩn hóa đầu ra và xác định rõ khi nào AI được phép tự xử lý, khi nào con người phải can thiệp. Ngược lại, những tổ chức chỉ triển khai AI như một công cụ hỗ trợ rời rạc thường ghi nhận sự gia tăng của workslop, trách nhiệm mơ hồ và áp lực tinh thần ở tuyến đầu.
Gartner cũng lưu ý rằng niềm tin của nhân viên đang trở thành một chỉ số vận hành quan trọng, không kém gì các KPI truyền thống. Khi nhân viên không tin rằng hệ thống sẽ bảo vệ họ nếu AI sai, họ có xu hướng kiểm soát quá mức, tránh sử dụng AI hoặc sử dụng một cách đối phó, làm giảm hiệu quả thực tế. Điều này cho thấy trust không phải là vấn đề truyền thông hay thái độ, mà là kết quả trực tiếp của thiết kế hệ thống công việc và phân bổ trách nhiệm.
“9 Future Work Trends for 2026” của Gartner không chỉ là một báo cáo xu hướng, mà là một bản chẩn đoán vận hành cho giai đoạn mà AI đã trở thành yếu tố nền trong tổ chức. Các xu hướng được nêu ra phản ánh một thực tế rõ ràng: tương lai của công việc không được quyết định bởi việc có bao nhiêu AI, mà bởi tổ chức thiết kế công việc, quản trị con người và hấp thụ thay đổi như thế nào. Chính vì vậy, dù không phải là tin “nóng” theo nghĩa thời sự, báo cáo này vẫn tiếp tục được chia sẻ rộng rãi trong ngày 26/1/2026, bởi nó chạm đúng vào những vấn đề vận hành mà doanh nghiệp đang đối mặt mỗi ngày.