Subscribe now

Trong bối cảnh Chính phủ Việt Nam không ngừng thúc đẩy kinh tế tư nhân và đổi mới sáng tạo, solopreneur – mô hình kinh doanh một người – đang trở thành xu hướng đầy tiềm năng.

Những năm gần đây, Chính phủ liên tục nhấn mạnh kinh tế tư nhân là động lực quan trọng của nền kinh tế, thông qua các nghị quyết và chính sách hỗ trợ khởi nghiệp sáng tạo, chuyển đổi số, hội nhập quốc tế. Trọng tâm được đặt vào việc phát huy năng lực của doanh nghiệp nhỏ và vừa (SMEs), doanh nghiệp siêu nhỏ, và hộ kinh doanh cá thể.

Theo số liệu từ ILO năm 2024, hơn 98% doanh nghiệp Việt Nam thuộc nhóm này, tạo ra cả thách thức lẫn cơ hội. Thách thức đến từ hạn chế về vốn, quản trị, khả năng cạnh tranh toàn cầu; nhưng cơ hội lại nằm ở xu hướng toàn cầu hóa mô hình solopreneur – một mô hình tinh gọn, linh hoạt, phù hợp với thời đại công nghệ.

Chính phủ đặt đổi mới sáng tạo làm nền tảng để Việt Nam vươn lên nhóm nước thu nhập cao, mở ra không gian cho các mô hình kinh doanh tiết kiệm chi phí, tận dụng công nghệ, trong đó solopreneur là một điển hình nổi bật. Với sự hỗ trợ đúng đắn và môi trường thuận lợi, solopreneur không chỉ là giải pháp khởi nghiệp khả thi mà còn có tiềm năng đưa Việt Nam trở thành “cường quốc solopreneur” trong khu vực Đông Nam Á.

Khác với startup truyền thống, vốn đòi hỏi chi phí lớn cho văn phòng, nhân sự, thiết bị, solopreneur cho phép bắt đầu chỉ với một chiếc laptop, các công cụ AI, phần mềm quản trị, và khả năng khai thác kênh số để tiếp cận khách hàng.

Theo Global Entrepreneurship Monitor 2024, hơn 45% doanh nhân mới ở Đông Nam Á chọn khởi nghiệp một mình nhờ công nghệ giúp giảm chi phí đáng kể. AI, thương mại điện tử, và các công cụ quản trị số giúp solopreneur đảm nhiệm nhiều vai trò cùng lúc mà không bị quá tải: chatbot hỗ trợ chăm sóc khách hàng, hệ thống CRM tự động hóa bán hàng, phần mềm kế toán AI tối ưu hóa quản lý tài chính. Đây chính là cách “một người làm việc như mười người”.

Hơn nữa, solopreneur không chỉ làm việc một mình mà là làm việc thông minh theo triết lý Operational Excellence (OPEX), tập trung vào loại bỏ lãng phí, chuẩn hóa quy trình, cải tiến liên tục, tối ưu trải nghiệm khách hàng, và tận dụng AI để dự báo, tự động hóa. Nhờ đó, solopreneur có thể duy trì sự bền vững, tránh rủi ro “chết yểu” như nhiều startup truyền thống.

Tuy nhiên, mô hình này cũng đối mặt với không ít thách thức: rủi ro thất bại cao (20% doanh nghiệp nhỏ đóng cửa trong năm đầu, gần 50% dừng hoạt động trước năm thứ 5, theo U.S. Bureau of Labor Statistics); áp lực công việc (41% solopreneur gặp khó khăn trong quản lý thời gian, theo Gusto 2023); tài chính không ổn định (thu nhập trung bình ở Mỹ là 47.800 USD/năm, nhiều người khó duy trì dòng tiền); và cảm giác cô đơn (13% solopreneur thừa nhận thiếu kết nối, dễ suy giảm tinh thần, theo Leapmesh 2024).

Share

Để thành công, solopreneur tại Việt Nam cần trang bị tư duy toàn cầu, áp dụng quản trị OPEX, và sử dụng công cụ AI hiệu quả.

Nhìn về tương lai, Việt Nam có tiềm năng trở thành “cường quốc solopreneur” trong 5–10 năm tới nhờ những nền tảng thuận lợi. Với hơn 800.000 doanh nghiệp, 98% là SMEs và siêu nhỏ, Việt Nam sở hữu môi trường lý tưởng cho mô hình solopreneur. Hạ tầng số phát triển mạnh với gần 80 triệu người dùng internet, 66 triệu người dùng TikTok, 70% dân số sử dụng smartphone, tạo thị trường tiềm năng cho solopreneur khai thác. Xu hướng toàn cầu về freelancer, solopreneur, digital nomad sau đại dịch càng mở ra cơ hội để Việt Nam đón đầu.

Người Việt có thể dạy ngoại ngữ qua Zoom, bán khóa học trên Udemy, cung cấp dịch vụ thiết kế trên Fiverr, hoặc lập trình cho công ty Mỹ qua Upwork. Hàng nghìn solopreneur Việt đang kiếm USD mỗi ngày, chứng minh khả năng cạnh tranh quốc tế không còn xa vời.

Nếu Chính phủ tiếp tục hỗ trợ pháp lý cho kinh doanh cá thể, khuyến khích đổi mới sáng tạo, đầu tư vào chuyển đổi số, Việt Nam hoàn toàn có thể trở thành trung tâm solopreneur của Đông Nam Á, nơi mỗi cá nhân có thể xây dựng doanh nghiệp riêng và vươn ra toàn cầu chỉ với một laptop và tư duy quản trị xuất sắc.

Để hiện thực hóa, người muốn trở thành solopreneur tại Việt Nam nên bắt đầu nhỏ nhưng tư duy lớn, chọn sản phẩm/dịch vụ có biên lợi nhuận cao như sản phẩm số hoặc tri thức; tận dụng công cụ AI để tự động hóa, giảm chi phí; áp dụng OPEX để tối ưu quy trình, tập trung vào giá trị cốt lõi; chọn nền tảng phù hợp như TikTok cho B2C, LinkedIn cho B2B, Fiverr/Upwork cho xuất khẩu dịch vụ; tạo doanh thu sớm để kiểm nghiệm thị trường; và kết nối cộng đồng để học hỏi, tránh cô đơn.

TS Ngô Công Trường - Chủ tịch công ty tư vấn và giáo dục J&P Global. Sáng lập AI SMARTUP - Chương trình đào tạo và huấn luyện khởi nghiệp thông minh ứng dụng AI (Chuyên gia toàn cầu về Operational Excellence, Top 40 thế giới do ASQ bình chọn. Đang sinh sống và làm việc tại Hoa Kỳ).

Solopreneur không phải là “doanh nghiệp nhỏ bé” mà là mô hình kinh doanh thông minh, tinh gọn, toàn cầu hóa. Trong bối cảnh Chính phủ thúc đẩy kinh tế tư nhân và đổi mới sáng tạo, Việt Nam đang đứng trước cơ hội vàng để biến solopreneur thành trụ cột kinh tế. Các chương trình huấn luyện từ John&Partners và AI SMARTUP đang giúp cá nhân Việt Nam bước vào hành trình này một cách bài bản, giảm rủi ro, tăng tốc phát triển. Tôi tin rằng trong tương lai gần, Việt Nam sẽ xuất hiện nhiều triệu phú, tỷ phú solopreneur mang thương hiệu Việt chinh phục thị trường quốc tế.

===============================

• Hiện tại, công ty tư vấn và giáo dục John&Partners cùng AI SMARTUP có triển khai rất nhiều chương trình đào tạo, huấn luyện, tư vấn để giúp các doanh nhân, doanh chủ và doanh nghiệp tối ưu hoá cấu trúc vận hành doanh nghiệp trong giai đoạn này, và ứng dụng OPEX trong tất cả các hoạt động hiện nay. Chúng tôi đã đồng hành cùng cả trăm doanh nghiệp trong hơn 15 năm hoạt động vừa qua, và đã giúp rất nhiều doanh nghiệp không những thành công trong nước mà còn ở thị trường nước ngoài, và rất nhiều doanh nghiệp hướng tới doanh thu tỷ đô.

  🎉 CÁC CHƯƠNG TRÌNH ĐÀO TẠO PUBLIC CÙNG JOHN&PARTNERS:

  📌 Chương Trình Huấn Luyện Chuyên Gia Tư Vấn Nhượng Quyền Chuyên Nghiệp: https://jp-global.co/franchise-consultant-coaching

  📌 Chương trình đào tạo chuyên gia tư vấn nhượng quyền chuyên nghiệp: https://jp-global.co/franchise-consultant-training

  📌 Đăng ký chương trình AI SMARTUP: https://aismartup.co/apply

  📌 Đăng ký khóa học Lean Six Sigma: https://john-partners.com/lean-six-sigma

  📌 Chương trình chuyên gia tư vấn chuyên nghiệp - CEC: https://john-partners.com/cec

  📌 Ứng Dụng AI Để Tối Ưu Công Việc: https://john-partners.com/ai-application-business

  📌 Tìm hiểu về Mô hình của E2E Launch tại đây: https://e2elaunch.com/

  📌 Gói tư vấn doanh nghiệp vừa và nhỏ (SME) của John&Partners: https://john-partners.com/sme

  LIÊN HỆ ĐỂ ĐƯỢC TƯ VẤN:

  📧 Email: info@john-partners.com

  📞 Hotline: 0793 44 8383 (J&P Miền Bắc) - 0792 06 8383 (J&P Miền Nam)

  🌐 Website: https://john-partners.com

  BizInsider: Business | AI | Franchise | Strategy | OE | Lean is a reader-supported publication. To receive new posts and support my work, consider becoming a free or paid subscriber.

Subscribe now

Với Việt Nam, mức thuế 20% là bài kiểm tra sức bền cho nền kinh tế. Doanh nghiệp nào chủ động tái cấu trúc, đầu tư cho vận hành xuất sắc sẽ vượt qua, thậm chí biến thách thức thành cơ hội.

Từ đầu năm 2025, chính quyền Mỹ đã áp dụng chính sách thuế quan thay đổi hoàn toàn bức tranh thương mại toàn cầu: 10% thuế nhập khẩu cơ bản với hầu hết đối tác, cộng thêm thuế đối ứng từ 11% đến 50% tùy quốc gia. Đây là mức thuế cao chưa từng có kể từ sau Thế chiến II.

Trong danh sách 57 quốc gia bị đánh thuế đối ứng, Việt Nam từng nằm ở nhóm cao nhất với 46%, trước khi đàm phán song phương giảm xuống còn 20%.

Song song, Mỹ còn tăng thuế thép, nhôm lên 50%, duy trì thuế 25% với ô tô nhập khẩu, và giữ nguyên các gói thuế “trừng phạt” với Trung Quốc. Tóm lại, “cơn bão thuế quan” của Mỹ đã làm thay đổi toàn bộ cục diện thương mại toàn cầu.

Đối với Việt Nam – thị trường xuất khẩu số 1 là Mỹ, chiếm khoảng 30% GDP – tác động là trực diện và nặng nề.

Doanh nghiệp Việt Nam: Cơ hội và thách thức

Cơ hội:

• Thích ứng để mạnh hơn : Thuế 20% buộc doanh nghiệp phải tối ưu quy trình, giảm chi phí, nâng chất lượng. Đây chính là lúc để áp dụng triết lý Operational Excellence (OPEX): Lean, Six Sigma, tự động hóa, quản trị chuỗi cung ứng… Những doanh nghiệp đầu tư cho vận hành xuất sắc có thể giữ giá cạnh tranh và tồn tại.

• Tận dụng sự chênh lệch thuế : Trung Quốc đang chịu thuế cao hơn Việt Nam (~30%). Đây là cơ hội để hàng Việt giành thị phần từ tay Trung Quốc. Nhiều nhà nhập khẩu Mỹ sẽ chọn Việt Nam thay vì Trung Quốc để tiết kiệm chi phí.

• Đàm phán mở lối : Thành công bước đầu khi hạ thuế từ 46% xuống 20% cho thấy triển vọng một hiệp định thương mại song phương đặc biệt Việt – Mỹ. Nếu đạt thêm cam kết (mua hàng Mỹ, kiểm soát chuyển tải, minh bạch tiền tệ…), mức thuế có thể giảm sâu hơn.

• Đa dạng hóa thị trường : Thuế quan là cú hích để doanh nghiệp không còn phụ thuộc quá lớn vào Mỹ. EVFTA, CPTPP, RCEP… là những “cửa ngách” để mở rộng thị trường, đồng thời tăng tỷ lệ nội địa hóa sản phẩm, nâng cao tính chống chịu.

Thách thức:

• Mất lợi thế giá : Các ngành xuất khẩu dựa trên chi phí thấp (dệt may, da giày, đồ gỗ, điện tử gia công) sẽ bị cạnh tranh khốc liệt. Nhiều đơn hàng bị hủy hoặc giảm, biên lợi nhuận co hẹp.

• Chịu sự kiểm soát chặt chẽ về xuất xứ : Mỹ giám sát chặt chẽ gian lận xuất xứ. Nếu phát hiện, hàng Việt có thể bị phạt thêm 40%. Điều này đòi hỏi doanh nghiệp phải quản lý chặt nguyên liệu, chứng từ.

• Chi phí vận hành tăng : VND mất giá, nguyên liệu nhập khẩu đắt hơn. Doanh nghiệp phải đầu tư công nghệ, chứng chỉ, logistics… – tăng thêm gánh nặng chi phí.

• Rủi ro FDI chững lại : Các tập đoàn nước ngoài cân nhắc đầu tư sang Ấn Độ, Mexico thay vì Việt Nam, nếu thuế quan Mỹ kéo dài. Điều này ảnh hưởng lâu dài tới vai trò Việt Nam trong chuỗi cung ứng toàn cầu.

Doanh nghiệp Mỹ: Cơ hội và thách thức

Cơ hội:

• Bảo hộ mạnh mẽ : Thuế cao giúp ngành thép, nhôm, ô tô, máy móc Mỹ lấy lại thị phần. Một số nhà máy được khởi động lại, tuyển dụng thêm lao động.

• Đòn bẩy đàm phán : Nhiều nước phải cam kết mua thêm hàng Mỹ. Indonesia đã đồng ý mua 15 tỷ USD năng lượng, 4,5 tỷ USD nông sản và 50 máy bay Boeing. Đây là cú hích lớn cho xuất khẩu Mỹ.

• Đổi mới sản xuất : Chi phí nhập khẩu tăng buộc doanh nghiệp Mỹ phải đầu tư tự động hóa, công nghệ mới – một cách nâng cao năng suất dài hạn.

Thách thức:

• Chi phí đầu vào tăng vọt : Các ngành ô tô, xây dựng, điện tử chịu ảnh hưởng nặng khi thép, linh kiện nhập khẩu bị đội giá 25–50%.

• Bị trả đũa : Trung Quốc, EU, Canada, Mexico đều đe dọa hoặc đã áp thuế ngược. Xuất khẩu nông sản, máy bay Mỹ bị ảnh hưởng.

• Lạm phát và bất ổn : Giá cả hàng tiêu dùng Mỹ tăng, làm giảm sức mua. Nhiều doanh nghiệp nhỏ, bán lẻ phải đối diện biên lợi nhuận giảm.

• Nguy cơ suy thoái : Thị trường tài chính biến động, đầu tư sản xuất chậm lại. Nếu kéo dài, Mỹ có thể rơi vào trạng thái stagflation – lạm phát cao, tăng trưởng thấp.

Dự báo chính sách thuế quan Mỹ

Trong 3 năm tới, kịch bản khả dĩ là Mỹ tiếp tục chiến lược “ đánh – đàm ”: áp thuế cao để gây áp lực, sau đó đàm phán song phương giảm dần. Một số nước như Việt Nam, Anh, Trung Quốc đã có thỏa thuận khung bước đầu.

Tuy nhiên, nếu đàm phán không thành, Mỹ có thể nâng thuế EU, Nhật Bản, Ấn Độ lên 50%. WTO khó có thể kiềm chế Mỹ, vì các phán quyết chống lại Mỹ thường bị phớt lờ.

Nói cách khác, môi trường thuế quan cao sẽ là “trạng thái bình thường mới” ít nhất đến 2028.

Bài học từ Vận hành Xuất sắc (Operational Excellence)

Trong bối cảnh thuế quan và bất định toàn cầu, Operational Excellence (OPEX) trở thành “vaccine” giúp doanh nghiệp chống chịu.

• Lean & Six Sigma : Giảm lãng phí, nâng cao chất lượng, từ đó giảm tác động tiêu cực khi chi phí tăng do thuế.

• Tối ưu chuỗi cung ứng : Minh bạch nguồn gốc, tăng tỷ lệ nội địa hóa, giảm rủi ro gian lận xuất xứ.

• Đa dạng hóa thị trường : Không phụ thuộc quá lớn vào một khách hàng hay thị trường.

• Ứng dụng công nghệ : AI, tự động hóa, dữ liệu lớn để dự báo rủi ro, mô phỏng kịch bản, tối ưu vận hành.

• Quản trị chiến lược linh hoạt : Doanh nghiệp cần xây dựng các “scenario planning” (kịch bản ứng phó) để xoay chuyển nhanh khi thuế quan thay đổi.

OPEX không chỉ giúp doanh nghiệp tồn tại trong bão thuế quan, mà còn tạo năng lực cạnh tranh dài hạn . Khi thị trường ổn định trở lại, những doanh nghiệp đã tối ưu sẽ vươn lên mạnh mẽ.

TS Ngô Công Trường - Chủ tịch công ty tư vấn và giáo dục J&P Global. Sáng lập AI SMARTUP - Chương trình đào tạo và huấn luyện khởi nghiệp thông minh ứng dụng AI (Chuyên gia toàn cầu về Operational Excellence, Top 40 thế giới do ASQ bình chọn. Đang sinh sống và làm việc tại Hoa Kỳ).

Kết luận

• Thuế quan Mỹ hiện nay tạo ra một cuộc chơi mới : bảo hộ cao độ, đàm phán song phương, bất định toàn cầu.

  Với Việt Nam, mức thuế 20% là bài kiểm tra sức bền cho nền kinh tế. Doanh nghiệp nào chủ động tái cấu trúc, đầu tư cho vận hành xuất sắc sẽ vượt qua, thậm chí biến thách thức thành cơ hội.

  Đã đến lúc doanh nghiệp Việt Nam không chỉ nghĩ đến việc “xuất khẩu nhiều hơn”, mà phải nghĩ đến việc xuất khẩu thông minh hơn, tối ưu hơn, bền vững hơn .

  Đó chính là tinh thần của Operational Excellence – con đường giúp doanh nghiệp Việt tồn tại và phát triển trong kỷ nguyên thuế quan toàn cầu đầy bất định.

  Hiện tại, công ty tư vấn và giáo dục John&Partners cùng AI SMARTUP có triển khai rất nhiều chương trình đào tạo, huấn luyện, tư vấn để giúp các doanh nhân, doanh chủ và doanh nghiệp tối ưu hoá cấu trúc vận hành doanh nghiệp trong giai đoạn này, và ứng dụng OPEX trong tất cả các hoạt động hiện nay. Chúng tôi đã đồng hành cùng cả trăm doanh nghiệp trong hơn 15 năm hoạt động vừa qua, và đã giúp rất nhiều doanh nghiệp không những thành công trong nước mà còn ở thị trường nước ngoài, và rất nhiều doanh nghiệp hướng tới doanh thu tỷ đô.

  🎉 CÁC CHƯƠNG TRÌNH ĐÀO TẠO PUBLIC CÙNG JOHN&PARTNERS:

  📌 Chương Trình Huấn Luyện Chuyên Gia Tư Vấn Nhượng Quyền Chuyên Nghiệp: https://jp-global.co/franchise-consultant-coaching

  📌 Chương trình đào tạo chuyên gia tư vấn nhượng quyền chuyên nghiệp: https://jp-global.co/franchise-consultant-training

  📌 Đăng ký chương trình AI SMARTUP: https://aismartup.co/apply

  📌 Đăng ký khóa học Lean Six Sigma: https://john-partners.com/lean-six-sigma

  📌 Chương trình chuyên gia tư vấn chuyên nghiệp - CEC: https://john-partners.com/cec

  📌 Ứng Dụng AI Để Tối Ưu Công Việc: https://john-partners.com/ai-application-business

  📌 Tìm hiểu về Mô hình của E2E Launch tại đây: https://e2elaunch.com/

  📌 Gói tư vấn doanh nghiệp vừa và nhỏ (SME) của John&Partners: https://john-partners.com/sme

  LIÊN HỆ ĐỂ ĐƯỢC TƯ VẤN:

  📧 Email: public@john-partners.com

  📞 Hotline: 0793 44 8383 (Ms. Hoài Thu) - 0792 06 8383 (Ms. Hoàng Diễm)

  🌐 Website: https://john-partners.com

  BizInsider: Business | AI | Franchise | Strategy | OE | Lean is a reader-supported publication. To receive new posts and support my work, consider becoming a free or paid subscriber.

Subscribe now

Việc Hoa Kỳ có thể áp dụng mức thuế nhập khẩu lên tới 46% đối với nhiều mặt hàng xuất khẩu từ Việt Nam đang là sự kiện nóng với nền kinh tế, đặc biệt là các doanh nghiệp đang phụ thuộc vào thị trường Mỹ. Thay vì phản ứng bị động, đây là thời điểm phù hợp để tái cơ cấu chuỗi giá trị, cải thiện điểm yếu về cấu trúc và chuyển đổi sang một chiến lược tăng trưởng bền vững và có chiều sâu hơn trong thương mại quốc tế.

Cơ sở kinh tế của mức thuế 46%

Theo dữ liệu từ Cục Thống kê Dân số Hoa Kỳ và Tổng cục Hải quan Việt Nam, năm 2024, Việt Nam xuất khẩu sang Hoa Kỳ khoảng 136,6 tỷ USD trong khi chỉ nhập khẩu từ nước này 13,1 tỷ USD. Mức thặng dư lên tới 123,5 tỷ USD khiến Việt Nam trở thành một trong những quốc gia có mức thặng dư thương mại lớn nhất với Mỹ. Trong bối cảnh này, Hoa Kỳ xem thuế quan là một công cụ điều chỉnh cần thiết để tái cân bằng thương mại, thúc đẩy tiếp cận thị trường hai chiều và tạo sức ép để mở cửa thị trường tốt hơn cho hàng hóa Mỹ.

Đáng chú ý, hàng hóa Mỹ hiện vẫn gặp phải rào cản khi tiếp cận thị trường Việt Nam, bao gồm rào cản phi thuế quan, thủ tục hành chính phức tạp và sự khác biệt lớn trong khả năng tiêu dùng. GDP bình quân đầu người của Việt Nam năm 2024 chỉ vào khoảng 4.649 USD, thấp hơn gần 20 lần so với mức hơn 81.000 USD của Mỹ, làm hạn chế đáng kể khả năng tiêu thụ hàng hóa có giá trị cao từ Mỹ trong thị trường nội địa Việt Nam.

Cơ cấu xuất khẩu Việt Nam: Lợi thế chi phí

Mô hình tăng trưởng xuất khẩu của Việt Nam trong nhiều năm qua chủ yếu dựa trên lợi thế chi phí lao động thấp. Điều này dẫn đến sự tập trung cao vào các ngành như dệt may, giày dép, lắp ráp điện tử, chế biến thủy sản và sản xuất đồ nội thất. Dù những ngành này đóng góp quan trọng vào GDP và tạo nhiều việc làm, chúng cũng rất nhạy cảm với biến động chính sách thương mại, đặc biệt là các biện pháp đánh thuế cao.

Điều đáng lo ngại là phần lớn giá trị gia tăng tại Việt Nam chỉ đến từ các công đoạn cuối như lắp ráp hoặc hoàn thiện sản phẩm. Trong khi đó, các khâu tạo giá trị cao như nghiên cứu phát triển (R&D), thiết kế, xây dựng thương hiệu hay sở hữu trí tuệ lại nằm ngoài tầm kiểm soát của doanh nghiệp Việt. Mô hình sản xuất gia công này khiến hàng Việt dễ bị tổn thương khi các rào cản thương mại như thuế quan hoặc tiêu chuẩn ESG (môi trường, xã hội, quản trị) ngày càng khắt khe hơn.

Thách thức từ sự hạn chế tiếp cận thị trường Hoa Kỳ

Trong khi Việt Nam đẩy mạnh xuất khẩu, các doanh nghiệp Hoa Kỳ lại gặp nhiều khó khăn trong việc thâm nhập thị trường Việt Nam. Xuất khẩu của Mỹ sang Việt Nam dù tăng trưởng (đạt 13,1 tỷ USD năm 2024) nhưng vẫn thấp hơn rất nhiều so với chiều ngược lại. Các lĩnh vực như nông sản (thịt bò, sữa, ngô), công nghệ thông tin, y tế và dược phẩm đều gặp các rào cản về thủ tục, giấy phép, hay hạn chế trong quyền sở hữu và vận hành. Ngoài ra, với sức mua còn thấp của người tiêu dùng Việt Nam, hàng hóa Mỹ khó cạnh tranh về giá so với hàng nhập khẩu từ khu vực như Trung Quốc, Hàn Quốc hay Thái Lan.

Không chỉ thương mại, đầu tư từ Hoa Kỳ vào Việt Nam cũng ở mức tương đối khiêm tốn. Tính đến cuối năm 2024, Mỹ chỉ xếp thứ 11 trong số các quốc gia đầu tư FDI lớn nhất vào Việt Nam, đứng sau các nước như Hàn Quốc, Singapore và Nhật Bản. Việc thiếu vắng dòng vốn chiến lược từ Mỹ càng làm nổi bật thêm sự mất cân bằng trong mối quan hệ kinh tế song phương.

Tác động của thuế 46% lên các ngành trọng điểm

Tác động của mức thuế 46% là không đồng đều, nhưng có ảnh hưởng lớn với một số ngành xuất khẩu chủ lực của Việt Nam. Trong ngành điện tử, vốn chiếm tỷ trọng lớn trong kim ngạch xuất khẩu sang Hoa Kỳ, phần lớn hoạt động sản xuất vẫn chỉ dừng ở công đoạn lắp ráp cuối. Khi thuế tăng, chi phí bị đội lên quá cao khiến các tập đoàn lớn như Apple, Samsung hay Intel hoàn toàn có thể chuyển đơn hàng sang các quốc gia như Ấn Độ, Mexico – nơi họ đang có sẵn nhà máy và chính sách ưu đãi thuế tốt hơn.

Ngành dệt may và giày dép – sử dụng hơn 2,5 triệu lao động – cũng đang đối mặt với nguy cơ mất đơn hàng do giá thành đội lên quá cao. Những thị trường như Bangladesh hay các nước Mỹ Latinh có thể nhanh chóng lấp vào chỗ trống nếu Việt Nam không kịp thời chuyển hướng hoặc tái cơ cấu. Với ngành thủy sản, đặc biệt là cá tra và tôm, các doanh nghiệp tại Đồng bằng sông Cửu Long vốn đã gặp khó với quy định khắt khe từ FDA Mỹ, nay càng thêm áp lực do biên lợi nhuận mỏng không thể chống chọi lại thuế quan cao.

Ngành gỗ và nội thất – với vị thế là quốc gia xuất khẩu đồ nội thất gỗ lớn nhất sang Hoa Kỳ – cũng không ngoại lệ. Thuế cao có thể khiến nhà nhập khẩu Mỹ chuyển hướng sang các nước như Malaysia hoặc Mexico, làm giảm đơn hàng, ảnh hưởng tới toàn bộ chuỗi cung ứng trong nước từ nguyên liệu, thiết kế đến gia công.

Bước tiếp theo nên là gì?

Mới đây, Tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump đã thông báo tạm dừng áp thuế đối ứng trong 90 ngày với hơn 75 quốc gia đối tác thương mại không trả đũa Hoa Kỳ, trong đó có Việt Nam. Thời điểm này, những hành động nào nên được xem xét?

Đa dạng hóa thị trường: Tránh phụ thuộc một chiều

Hiện nay, Mỹ chiếm hơn 40% tổng kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam – một tỷ lệ quá cao và mang rủi ro lớn. Việc tận dụng các hiệp định như EVFTA, CPTPP hay RCEP để mở rộng thị trường sang châu Âu, Nhật Bản, Hàn Quốc, Úc, ASEAN là chiến lược then chốt. Một ví dụ điển hình là một doanh nghiệp may mặc ở Nam Định đã chuyển 30% đơn hàng từ Mỹ sang Đức và Canada trong chưa đầy 12 tháng, tăng biên lợi nhuận 12% mỗi đơn vị sản phẩm.

Biến khủng hoảng thành cơ hội chiến lược dài hạn

Mức thuế 46% có thể được xem là phép thử cho năng lực nội tại của nền kinh tế Việt Nam. Đây là thời điểm để Việt Nam cơ cấu lại toàn bộ chuỗi cung ứng, chuyển dịch chiến lược từ cạnh tranh bằng giá sang cạnh tranh bằng giá trị. Cần đầu tư mạnh vào thương hiệu quốc gia, công nghệ truy xuất nguồn gốc, tiêu chuẩn ESG và năng lực đổi mới sáng tạo. Nếu hành động đủ quyết liệt và có tầm nhìn dài hạn, Việt Nam hoàn toàn có thể chuyển mình từ một quốc gia gia công sang một đối tác giá trị toàn cầu – nơi hàng hóa không chỉ rẻ mà còn bền vững, tin cậy và có thương hiệu rõ ràng.

Share

OPEX – Hoạt động xuất sắc: Công cụ sống còn

Trong bối cảnh chi phí sản xuất gia tăng, chuỗi cung ứng toàn cầu bị gián đoạn, và các yêu cầu từ đối tác quốc tế ngày càng cao – từ thời gian giao hàng, minh bạch chuỗi cung ứng cho đến tiêu chuẩn ESG – các doanh nghiệp Việt Nam không còn lựa chọn nào khác ngoài việc tối ưu hóa vận hành. Hoạt động Xuất sắc (Operational Excellence – OPEX) không chỉ là một bộ công cụ quản lý, mà là một hệ triết lý giúp doanh nghiệp nâng cao hiệu suất, giảm thiểu lãng phí, duy trì chất lượng ổn định và phản ứng linh hoạt với biến động thị trường.

Theo nhiều nghiên cứu trong và ngoài nước, các doanh nghiệp Việt Nam đã triển khai OPEX ghi nhận:

• Tăng năng suất 20–30% , nhờ cải tiến thao tác và bố trí lại mặt bằng sản xuất thông qua 5S và Kaizen.

• Giảm chi phí sản xuất từ 22–28% , thông qua lập bản đồ dòng giá trị (Value Stream Mapping – VSM) để loại bỏ các bước không tạo giá trị.

• Tăng tỷ lệ giao hàng đúng hạn lên trên 95% , bằng việc chuẩn hóa quy trình vận hành (SOP) và áp dụng quản lý trực quan (Visual Management).

• Giữ chân khách hàng hiệu quả hơn 18–25% , nhờ cải thiện trải nghiệm sản phẩm đồng bộ, ổn định và minh bạch.

Đề xuất từ chuyên gia OPEX dành cho doanh nghiệp Việt Nam

Trước bối cảnh thuế quan 46% và áp lực cạnh tranh toàn cầu, TS. Ngô Công Trường đưa ra các đề xuất thực tiễn cho doanh nghiệp như sau :

1. Triển khai OPEX theo từng cấp độ ưu tiên – bắt đầu từ các cải tiến nhanh (Quick Win)

“Không cần làm mọi thứ cùng lúc. Hãy bắt đầu từ những công cụ đơn giản nhất, những khu vực có ảnh hưởng trực tiếp đến chi phí và khách hàng.” – TS. Ngô Công Trường.

• Áp dụng 5S tại kho nguyên liệu và phân xưởng để tăng hiệu quả sắp xếp, giúp tiết kiệm 10–15% thời gian tìm kiếm vật tư mỗi ngày.

• Kích hoạt các nhóm Kaizen nhỏ trong từng bộ phận để tìm ra ít nhất 1 cải tiến/ngày/doanh nghiệp.

• Xây dựng SOP cho các quy trình quan trọng , như kiểm soát chất lượng, đóng gói, giao hàng – giảm lỗi lặp lại và dễ đào tạo nhân sự mới.

• Sử dụng PDCA (Plan – Do – Check – Act) để giải quyết từng vấn đề cụ thể theo chu kỳ, tạo nền văn hóa cải tiến liên tục.

2. Huấn luyện đội ngũ vận hành để duy trì năng lực cải tiến bền vững

Tiến sĩ Trường nhấn mạnh rằng OPEX không thể triển khai hiệu quả nếu thiếu sự tham gia của đội ngũ nhân sự trung gian và người lao động hiện trường .

• Xây dựng chương trình “10 phút cải tiến mỗi ca” : Mỗi tổ sản xuất dành 10 phút đầu ca để cùng đề xuất cải tiến nhỏ – từ cách đặt dụng cụ đến quy trình thao tác.

• Tổ chức đào tạo “Cải tiến nhanh” theo mô hình 3-3-3 : 3 công cụ, trong 3 giờ, trong 3 tuần – tập trung vào Lean, VSM, 5S.

• Xây dựng hệ thống công nhận (Recognition System) cho các nhóm có sáng kiến cải tiến hiệu quả: bảng vinh danh, thưởng KPI, cơ hội lên lương.

3. Tích hợp công nghệ số hóa vào hệ thống OPEX

• Ứng dụng phần mềm quản lý luồng công việc (workflow) để giám sát tiến độ sản xuất, chất lượng và chi phí theo thời gian thực.

• Dùng dashboard kỹ thuật số để hiển thị hiệu suất từng ca làm việc, tạo minh bạch và động lực hành động ngay khi có sai lệch.

• Tích hợp mã QR và truy xuất nguồn gốc số vào hệ thống quản trị chuỗi cung ứng – vừa đáp ứng tiêu chuẩn ESG vừa củng cố niềm tin từ khách hàng Mỹ và EU.

• Ứng dụng AI, tự động hoá doanh nghiệp toàn diện.

Đề xuất từ chuyên gia OPEX dành cho Chính phủ và cơ quan hỗ trợ doanh nghiệp

Để OPEX có thể lan tỏa rộng và giúp các doanh nghiệp – đặc biệt là SME – trụ vững sau cú sốc thuế quan, Tiến Sĩ. Ngô Công Trường đề xuất:

1. Thiết lập “Chương trình Quốc gia về Nâng cao Năng lực Vận hành”

• Chính phủ cần khởi xướng các chương trình hỗ trợ triển khai OPEX quy mô lớn – tương tự như chương trình “Chuyển đổi số Quốc gia” nhưng tập trung vào năng suất và hiệu quả.

• Kết hợp cùng các chuyên gia OPEX, tổ chức đào tạo, hiệp hội ngành hàng để tổ chức các lớp “OPEX cơ bản” miễn phí cho doanh nghiệp nhỏ và vừa (SME).

• Tổ chức ứng dụng AI và tự động hoá doanh nghiệp thành chương trình trọng điểm quốc gia trong vòng 5-10 năm tới

2. Tạo “Quỹ cải tiến vận hành” với lãi suất ưu đãi

• Hỗ trợ tài chính cho các doanh nghiệp áp dụng OPEX, đặc biệt trong các ngành xuất khẩu đang chịu ảnh hưởng bởi thuế quan như dệt may, điện tử, thủy sản và nội thất.

• Cung cấp tài chính ưu đãi để các doanh nghiệp có thể đầu tư vào các công nghệ đo lường hiệu suất, hệ thống SOP số hóa và phần mềm điều hành sản xuất.

3. Xây dựng hệ sinh thái cộng đồng cải tiến liên ngành

• Khuyến khích hình thành các cộng đồng OPEX địa phương và liên ngành để chia sẻ các sáng kiến cải tiến, nhân rộng mô hình tốt.

• Tạo điều kiện cho các nhóm doanh nghiệp cùng ngành chia sẻ kho bãi, vận chuyển, nguyên liệu – giúp tiết kiệm chi phí đầu vào và tăng hiệu quả quy mô.

  BizInsider: Business | AI | Franchise | Strategy | OE | Lean is a reader-supported publication. To receive new posts and support my work, consider becoming a free or paid subscriber.

Subscribe now

Quyết định áp thuế nhập khẩu 46% đối với hàng hóa Việt Nam của Hoa Kỳ đã gây chấn động nền kinh tế xuất khẩu của Việt Nam trong những ngày qua. Việt Nam phải tái…

Read more

Subscribe now

Sự kiện này mang đến những thử thách, nhưng cũng là cơ hội để doanh nghiệp Việt Nam điều chỉnh chiến lược.

Ngày 2 tháng 4 năm 2025, Chính phủ Hoa Kỳ chính thức áp…

Read more

Subscribe now

Chính sách thương mại mới của Mỹ – Cơ cấu thuế quan 2 tầng – với mức áp thuế lên đến 46% đối với hàng hóa xuất khẩu từ Việt Nam đã tạo ra một cú sốc lớn đối với …

Read more

Subscribe now

Dưới đây là bài viết của Tiến sĩ Ngô Công Trường - 1 trong 40 chuyên gia xuất sắc nhất về vận hành tối ưu (Operational Excellen…

Read more

Subscribe now

Ngành sản xuất là một trong những ngành quan trọng chiếm hơn 1/3 GDP Việt Nam. Tuy nhiên, sự cạnh tranh ngày càng khốc liệt khiến các doanh nghiệp sản xuất cần p…

Read more

Subscribe now

Các doanh nghiệp liên quan là VinFast-GSM, Be Group, và cả VPBank có thể được lợi gì khi triển khai mô hình này?

Một sự kiện rất được chú ý gần đây là việc tỷ phú…

Read more

Subscribe now

Hồi chuông được reo lên vào tháng 8 vừa qua trên sàn chứng khoán NASDAQ Mỹ không phải là báo hiệu duy nhất cho thấy những bước tiến dài của doanh nghiệp Việt.

Nếu…

Read more

Subscribe now

Không mua nhà và xe dù kiếm được rất nhiều tiền, TS Ngô Công Trường liên tục dùng tiền để đầu tư đi học, thậm chí vay nợ với lãi suất 25%/năm. Sau hơn chục năm, …

Read more

Subscribe now

Hiện nay các chuyên gia tư vấn chuyên nghiệp không nhiều và đa số bận rộn với các dự án tư vấn. Đây là một rào cản cho các SMEs vì họ không có cơ hội được tiếp x…

Read more

Subscribe now

374 trang cáo bạch của VinFast đã hé lộ nhiều chi tiết có giá trị cho các doanh nghiệp Việt Nam.

Sự kiện VinFast nộp hồ sơ IPO và …

Read more

Subscribe now

E Link Gate đã được Shark Bình đầu tư trong tập 7 Shark Tank Vietnam 2021. Tuy nhiên, theo Tiến sỹ Ngô Công Trường, startup này…

Read more

Subscribe now

Tại Việt Nam, với khoảng 800 nghìn doanh nghiệp, nếu mỗi năm một doanh nghiệp chi tiêu 100 triệu đồng cho dịch vụ đào tạo và tư vấn, thì tổng giá trị ngành tư vấ…

Read more

Subscribe now

Tiến sĩ Ngô Công Trường, Giám đốc mảng xe hơi tại Việt Nam của Hiệp hội chất lượng Hoa Kỳ ASQ, Top 40 chuyên gia xuất sắc nhất thế giới về vận hành xuất sắc (Ope…

Read more

Subscribe now

Từ nỗi đau của các doanh nghiệp Việt…

Trong bối cảnh kinh tế toàn cầu hóa, các doanh nghiệp Việt Nam (DNVN) đang trải qua những nỗi đau sâu sắc trong quản trị vận…

Read more

Subscribe now

1. Tại sao AI nhắm đến chuyên môn cấp thấp?

Tự động hóa và hiệu quả: AI vượt trội trong việc tự động hóa các nhiệm vụ thường ngày, có thể dự đoán được, từ đó thay…

Read more

Subscribe now

1. Tại sao AI nhắm đến chuyên môn cấp thấp?

Trí tuệ nhân tạo (AI) ngày càng phổ biến trong việc tự động hóa các công việc thường ngày, có thể dự đoán được. Xu hướ…

Read more

Subscribe now

Bài viết này nhằm mục đích phân tích lý do tại sao, cái gì, như thế nào và vai trò tiếp theo của AI trong lĩnh vực kinh doanh, bên cạnh những cơ hội và mối đe dọ…

Read more